6g, 5g'nin üzerine kurulan ve yaklaşık 2030 itibarıyla ticari olarak konuşulmaya başlanacak olan yeni nesil mobil haberleşme standardıdır. teoride 100 gbps ile 1 tbps arası veri hızı, milisaniyenin altında gecikme ve santimetre altı konumlama doğruluğu vaat ediyor. ama işin aslı, 6g'yi 5g'den ayıran şey sadece hız değil; ağın kendisinin bir algılayıcı (sensing) katmanına dönüşmesi. yani baz istasyonu sadece veri taşımıyor, aynı zamanda ortamı "görüyor".
bu noktada işin en kritik parçalarından biri ris (reconfigurable intelligent surface) dediğimiz akıllı yüzeyler. mantık şu: elektromanyetik dalgalar binalara, duvarlara çarpıp dağılıyor, sinyal gücü düşüyor. ris dediğin şey, üzerinde yüzlerce küçük yansıtıcı eleman bulunan bir panel; gelen dalgayı olduğu gibi geri yansıtmak yerine fazını kaydırarak istediğin yöne büküyor. yani ağ, pasif bir ortam yerine dalgayı yönlendiren aktif bir yüzeye kavuşuyor. turkcell ve tübitak'ın birlikte geliştirip gerçek saha koşullarında test ettiği prototipler tam olarak bu kategoride. haberin özü şu: bu iş daha önce laboratuvar ve simülasyon seviyesindeydi, şimdi ticari test altyapısında ilk kez denendi (kaynak).
benim asıl dikkatimi çeken kısım ise şu: 5g'de biz standart belirleme sürecinin sonuna doğru yetiştik, patentlerin büyük kısmı çoktan alınmıştı. 6g'de ise henüz standartlar oturmadan, 3gpp'nin release takvimi netleşmeden yerli ris prototipi sahaya çıkmış durumda. bu, sadece bir ar-ge gururu meselesi değil; standart masasında söz sahibi olmak ve telif/patent ekonomisinden pay almak meselesi. tabii erken prototip ile ticari ürün arasındaki mesafe hâlâ uzun, ama en azından bu sefer yarışa tribünden değil, sahada başlıyoruz.