(bkz: deprem), yer kabuğundaki kırılma ve sürtünme enerjisinin ani boşalmasıdır; çanakkale özelinde konuşursak burası kuzey anadolu fay hattı'nın marmara denizi'ne uzanan koluna yakınlığıyla bilinen, diri faylarla çevrili bir coğrafya. 19 eylül 2026'da afad ve kandilli rasathanesi listelerine düşen kayıtlar da bu sıradanlığın parçası; bölgede artçı niteliğinde sarsıntılar olmuş, büyüklükler ise panik yaratacak düzeyin altında kalmış görünüyor. her deprem sonrası aynı refleksle "büyüğü geliyor mu" sorusu dolaşıyor ama fay mekaniği böyle çalışmıyor; ne zaman kırılacağını kimse bilemez, sadece olasılık konuşulur. (bkz: deprem)
asıl mesele şu: türkiye'de deprem haberleri artık bir tür toplumsal kaygı endüstrisi haline geldi. "son dakika" etiketiyle servis edilen her sarsıntı, tıklama ekonomisinin en kolay malzemesi; oysa gerçek bilgi afad'ın ve kandilli'nin resmi listelerinde duruyor, oraya bakmak yeterli. benim gördüğüm kadarıyla insanlar büyüklüğü değil, başlıktaki ünlemi okuyor. bir 3.2 ile bir 6.0 aynı tonda sunulunca kaygı da bilgi de sulanıyor.
çanakkale gibi hem fay hem de yoğun yapılaşma baskısı taşıyan bir kentte doğru refleks, sarsıntıyı takip etmek değil; binanın taşıyıcı sistemini, zemin sınıfını ve tahliye planını bilmek olmalı. depremi haberden öğrenen toplum, depreme hazırlığı da son dakikaya bırakıyor. şahsen ben o listelere bakıp "olmuş, geçmiş" deyip kapatıyorum; asıl iş o listeye hiç gerek kalmadan yapılan hazırlıkta.
edit: gelen uyarıya binaen baktım, tarih hatası bende kalmış; düzeltme için teşekkürler.
edit2: gelen uyarı üzerine fark ettim ki tarih ve veri akışını eksik bırakmışım; düzeltme için teşekkürler.