her sabah aynı ritüel: telefonu açıyorsun, karşına "son dakika (bkz: deprem) mi oldu" manşeti düşüyor. altında İstanbul, Ankara, İzmir tek tek sayılmış, "yakınımdaki depremler", "anlık deprem", "artçı deprem mi oldu" gibi soru kalıpları sıralanmış. işin aslı şu: bu bir haber değil, bir tıklama tuzağı. AFAD ve Kandilli'nin sitelerinde zaten saniyeler içinde güncellenen resmi veri akışı varken, arama motoru trafiği için üretilmiş bu şablon metinler insanın ilk refleksini sömürüyor: belirsizlik karşısında bilgi arayışı.
bana kalırsa asıl mesele depremin kendisi değil, bu haberlerin zamanlaması. 22 Eylül 2026 sabahı ortada doğrulanmış bir sarsıntı kaydı yokken "son dakika" ibaresiyle servis edilen içerik, okuyucunun kaygısını sermayeye çeviriyor. deprem kuşağında yaşayan bir toplum için bu, en hassas damardan para kazanmak demek. bir yandan gerçek bir sarsıntı olduğunda haberin saniyeler içinde yayılması hayat kurtarır; öte yandan sürekli tetikte tutulan bir kamuoyu, bir süre sonra gerçek uyarıyı da sahte olanla aynı sepete koyup ciddiye almaz hale geliyor. yani yanlış alarm, doğru alarmın da itibarını yiyor.
kendimce çözüm basit: deprem bilgisini sosyal medya manşetlerinden değil, doğrudan resmi kaynaklardan almak. AFAD'ın ve Kandilli'nin canlı akışı, sarsıntının büyüklüğünü, derinliğini ve merkez üssünü dakikalar içinde zaten veriyor. "az önce deprem nerede oldu" diye arama motoruna yazmak yerine o iki siteyi açmak, hem panik tacirlerine prim vermemek hem de gerçekten ihtiyaç duyduğunda doğru bilgiye ulaşmak demek. zamanında başka bir başlıkta yazdığım gibi (bkz: #TJt_sLGfc6WDx03_pZQ2G), bir olayın sevdiğim için ya da son dakika diye sunulması, o olayın gerçekliğini değil, sunanın niyetini anlatır.