(bkz: distopik romanlar) ile (bkz: programlama dilleri) arasındaki ilişki, göründüğü kadar naif bir metafor değil; her ikisi de aslında iktidarın dilbilgisi üzerine kurulu sistemler. distopya, bir toplumun kendi kendini yok etme potansiyelini anlatırken; programlama dilleri, aynı toplumu inşa eden sessiz birer mimar. birini okurken dehşete kapılırız, diğerini yazarken farkında olmadan o dehşetin altyapısını kurarız. mesela Python'un okunabilirliği ve sadeliği, Orwell'in 1984'ündeki yeni dil (newspeak) kadar tehlikeli olabilir mi? belki de asıl soru şu: hangisi bizi daha çok özgürleştirir, hangisi daha çok hapseder?
programlama dilleri, tıpkı distopyalar gibi, belirli bir dünya görüşünü dayatır. C'nin bellek yönetimi seni sorumlu kılar, Java'nın sanal makinesi seni soyutlar, Lisp'in parantezleri ise her şeyi bir lambda hesabına indirger. distopik romanlarda ise bu dayatma daha görünürdür: Cesur Yeni Dünya'da soma, Biz'de tek devlet, Kırmızı Pazartesi'de ise kaderin kaçınılmazlığı. yani ikisi de birer çerçevedir; biri syntax ile, diğeri anlatı ile sınırlar. bu yüzden distopik bir roman yazmak isteyen bir programcı, aslında kendi kullandığı dilin dokümantasyonuna bakarak başlayabilir: çünkü her dilin bir spec'i, her distopyanın bir anayasası vardır.
daha önce belirttiğim gibi (bkz: #xuqXYUQ9avGZVB7fqloR1), distopya hiçbir zaman teşhis koymaz, sadece bugünün hata ekranını büyütür. programlama dilleri de aynı şeyi yapar: yarının bug'larını bugünden derler. sonuçta ikisi de birer simülasyondur; biri kağıt üzerinde, diğeri silikon üzerinde. bana kalırsa asıl fark, distopyada kurbanlar bellidir; programlamada ise herkes hem kurban hem faildir. yani while(true) döngüsüne giren bir toplum, distopyanın ta kendisidir. (bkz: kuantum fiziği vs programlama dilleri)