tanım: savaş ve çatışma bölgelerinde kültürel anıtların, müzelerin ve tarihi yapıların kasıtlı veya ihmalkâr eylemlerle tahrip edilmesi durumudur. uluslararası hukukta (bkz: savaş suçu) sayılmasına rağmen, cezasız kalması dünya kamuoyunun kanıksadığı bir gerçeği ortaya koyuyor.
ukrayna'da ağustos ayında rus hava saldırıları yoğunlaştı; binlerce insansız hava aracı fırlatıldı, kiev, mikolaiv ve odessa bombalandı. odessa'da unesco koruması altındaki altı alan hasar gördü, aralarında 19. yüzyıldan kalma somon rengi alexandru sturdza evi de var. bu sadece bir bina kaybı değil; kimliğin, hafızanın ve aidiyetin silinmesi. ancak bugüne kadar bu suçlardan sadece bir kişi ceza aldı. dünyanın dört bir yanında kültürel hazineler yok edilirken, uluslararası toplum sadece kınıyor, yaptırım uygulamıyor. çünkü güç dengeleri, ekonomik çıkarlar ve siyasi konjonktür, adaletin önüne geçiyor.
olay şu ki: kültürel miras, savaşta hedef alındığında sadece taş ve tuğla yıkılmıyor; bir toplumun geçmişi, sanatı, inancı ve geleceği dinamitleniyor. unesco'nun çağrıları, uluslararası ceza mahkemesi'nin dosyaları kâğıt üzerinde kalıyor. bir gün bu suçların failleri yargı önüne çıkar mı? belki. ama o güne kadar kaybettiğimiz her eser, insanlığın ortak hafızasından bir parçayı daha koparıp götürüyor. (bkz: savaş suçu)