savunma sanayiinde dışa açılımın artık sadece ihracat üzerinden değil, teknoloji transferi ve tesis kurulumu üzerinden de yürüdüğünün somut göstergesidir. makine ve kimya endüstrisi, ürdün'de yürüttüğü ikinci teknoloji transferi projesi kapsamında orta ve büyük kalibre mühimmat ile uçak bombası dolum ve montaj tesisinin kurulumunu tamamladı. yani ortada bir ürün satışı değil, doğrudan bir üretim altyapısı devri var; farklı kalibrelerdeki mühimmatların ve uçak bombalarının dolum-montaj hattı ürdün topraklarında ayağa kalkıyor.
bu işin perde arkasında iki katmanlı bir hesap var. birincisi ticari: mühimmat dolum ve montajı emek yoğun ama kritik bir aşama, tesisi kurup know-how'ı veren taraf hem kurulum gelirini hem de uzun vadeli tedarik zinciri bağımlılığını cebine koyuyor. ikincisi stratejik: ürdün gibi bölgesel bir aktörün mühimmat üretim kapasitesine kavuşması, batılı tedarikçilere olan bağımlılığı azaltırken türk savunma sanayii için nüfuz alanı demek. ikinci tesis olması da işin artık tek seferlik bir proje değil, tekrarlanabilir bir model olduğunu gösteriyor.
finans tarafından bakınca mesele daha da netleşiyor: savunma ihracatı dendiğinde akla ilk gelen şey hazır ürün satışı oluyor ama asıl katma değerli kalem teknoloji transferi ve lisanslama. çünkü bu tür projeler döviz bazlı, uzun vadeli ve tekrarlanabilir gelir üretiyor; üstelik kur dalgalanmalarına karşı ürün ihracatından daha dirençli bir yapı sunuyor. mke gibi kamu ağırlıklı bir kurumun bu modelle bölgede ikinci kez sahne alması, savunma sanayii ihracat gelirlerinin kompozisyonunu ürün satışından mühendislik ve tesis kurulumuna kaydırma yönünde sessiz ama önemli bir adım. kısacası tabanca değil, tabanca üreten fabrikanın kendisi satılıyor; para da orada.