120 dolardan satışa çıkan raspberry pi 5 16gb modelinin 385 dolara dayanması, aslında tek bir kartın değil bütün bellek piyasasının verdiği alarmın sesi. ram krizi öyle bir hal aldı ki, eskiden "ucuz ve erişilebilir" diye tanımladığımız tek kart bilgisayar kültürünün temel taşı çatlıyor. güncel zam 80 dolar; yani lansman fiyatının üç katından fazlası. compute module 5'in 16gb sürümlerinin de 40 dolar zam yemesi, sorunun tek ürüne özel olmadığını, tedarik zincirinin kökünden sarsıldığını gösteriyor.
burada işin teknik boyutu şu: yüksek kapasiteli lpddr4x/ddr5 bellek, yapay zeka sunucuları ve veri merkezlerinin iştahı yüzünden önce onların eline gidiyor. hbm ve yüksek bant genişlikli modüllerin marjı, tek kart bilgisayara takılan belleğin marjını kat kat aşıyor. üretici de doğal olarak elindeki wafer kapasitesini oraya kaydırıyor. sonuç: hobi elektroniği, gömülü sistem prototipleri ve eğitim projeleri, kendini bir anda lüks segment fiyatlarında buluyor. raspberry pi vakfının kuruluş misyonu "herkesin erişebileceği bilgisayar" idi; 385 dolarlık bir kart bu cümleyi epeyce zorluyor.
beni asıl düşündüren, bu zammın geçici olup olmadığı. bellek üreticileri yeni fabrika yatırımlarını 2026-2027'ye öteliyor, yani kısa vadede rahatlama yok. maker camiası için pratik sonuç şu: eski 4gb/8gb modeller yeniden yıldızlaşacak, ikinci el piyasası hareketlenecek ve belki de pek çok proje tek kart yerine eski dizüstü donanımına geri dönecek. raspberry pi'nin "ucuz" sıfatı, tarihsel olarak bu kartın en büyük pazarlama argümanıydı; o argüman şu an ram krizinin altında eziliyor. (bkz: ram krizi)