dün gece 22.08'de marmara'nın yalova açıklarında 3.5 büyüklüğünde bir sarsıntı olmuş. derinlik 7.96 kilometre, yani sığ sayılabilecek bir noktada kırılmış. istanbul'da da hissedilmesinin sebebi bu sığlık; enerji yüzeye yakın salındığı için yalova merkezle birlikte şehri de hafifçe sarsmış. rakamlar küçük görünüyor ama marmara'da yaşayan biri için mesele rakam değil, o birkaç saniyede kalbin durup yeniden çalışması.
asıl konuşulması gereken şey 3.5'in kendisi değil, bu tür küçük sarsıntıların ne anlama geldiği. marmara fayı tek bir çizgi değil, birbirini tetikleyebilen segmentlerden oluşan bir sistem. küçük depremler çoğu zaman gerilimin boşalması olarak okunur ve rahatlatıcı sayılır; ama bilim insanlarının da kabul ettiği gibi her küçük hareket bir sonraki büyüğün provası da olabilir, sakinleştirici de. ikisini ayırt edecek veri elimizde var mı, orası tartışılır. daha önce (bkz: deprem) riskinin belirlenmesinde yapay zekâ destekli analizlerin öneminden bahsetmiştik (bkz: #NbXJuGOyWxVf6U186zEa3); geçmiş kayıtları tarayan modeller bile bu ikiliği kesin bir dille çözemiyor henüz.
bana kalırsa bu haberlerin asıl işlevi bilimsel değil, psikolojik. her 'son dakika' başlığı, istanbul'da yaşayan milyonlarca insana birikmiş bir korkuyu hatırlatıyor; 99'u yaşamış olanlar için 3.5 bile bir tetikleyici. hazırlık dediğimiz şeyin çoğu deprem anında değil, ondan önceki sıradan bir salı akşamı yapılan küçük şeylerde saklı. yani soru 'bu deprem ne anlama geliyor' değil, 'bir sonraki seferde elimizde ne olacak' olmalı. çünkü marmara bize sormuyor, sadece hatırlatıyor.