biri insanın makineye niyetini anlattığı kesin, deterministik bir sözleşme; diğeri o niyetin milyonlarca göz tarafından denetlenip evrimleştiği bir ekosistemdir. daha önce belirttiğim gibi (bkz: #ECVOZCnCVHnSHlx-VnzjV) programlama dili bir gramer, açık kaynak ise o gramerle yazılmış metinlerin ortak kütüphanesidir; ikisini karşı karşıya koymak, alfabeyi romana rakip yapmak gibi bir kategori hatasıdır. asıl mesele şu: dil seçimi senin düşünme biçimini şekillendirir, açık kaynak ise o düşünceyi kolektif hafızaya bağlar. yani biri if-else ile başlar, diğeri git push ile devam eder. ikisi birbirinin rakibi değil, biri diğerinin varlık sebebidir.