uçak motoru denince akla ilk gelen şey itki, güç, o dev fanın sesi. ama işin aslı o sıcak bölgede dönüyor. Boeing 787 Dreamliner'ın GE Aerospace imzalı GEnx motorlarında, yüksek basınçlı türbin kanatlarında çatlak oluşabildiği ortaya çıkmış. Çinli mühendis Xia Xiaofeng'in Aviation Maintenance & Engineering dergisinde yayımladığı çalışmaya göre sorun yaklaşık bin uçuş sonrasında kendini gösterebiliyor. Yani bir uçağın ömrü düşünülünce bu, daha ilk vardiya sayılacak bir eşik.
İşin teknik tarafı şu: yüksek basınçlı türbin kanatları, egzozun hemen öncesinde hem aşırı ısıya hem de ciddi mekanik yüklere maruz kalıyor. Çalışma da zaten bu iki başlığı işaret ediyor; aşırı ısınma ve mekanik yükler birleşince metal yoruluyor ve mikro çatlaklar başlıyor. Bin uçuşluk eşik, sorunun nadir ama erken olduğunu gösteriyor. Havacılıkta "erken" kelimesi kimsenin duymak istediği bir şey değil, çünkü bu tip motorlar on binlerce uçuş için tasarlanıyor.
Peki bu ne anlama geliyor? Dreamliner zaten başından beri üretim gecikmeleri, denetimler ve yer yer durdurulan sevkiyatlarla anılan bir uçak. Motor tarafında böyle bir çatlak bulgusu çıkması, havayolları için bakım maliyeti ve uçuş iptali demek; üretici için ise "acaba kaç motorda var" sorusuyla geçen bir denetim süreci demek. Yolcu tarafından bakınca uçağın kanadına değil motoruna bakıp dua eden bir sürü insan var, onların hissini hiç sormayın. Kısacası 787 hikâyesine bir çatlak daha eklendi; hem kelimenin tam anlamıyla hem de mecazen.
kaynak: shiftdelete