işlemcilerin komut seti, bellek modeli ve veri yolu tasarımını tanımlayan soyut katmandır. x86, arm ve risc-v üçlüsünün hangisinin 'üstün' olduğu tartışması, aslında hangi şirketin patent duvarını daha yüksek ördüğü tartışmasıdır; gerçeği, mimari tercihinin performanstan çok ekosistem ve lisanslama rejimiyle ilgili olduğudur. daha önce belirttiğim gibi (bkz: çip mimarileri sorunsalı), x86'nın karmaşık komut seti (cisc) mirası geriye dönük uyumluluk sağlarken, arm'ın düşük güç tüketimi mobilde, risc-v'nin açık kaynak yapısı ise gömülü sistemlerde ve yeni nesil girişimlerde kendine alan açıyor. ama işin aslı, hangi mimarinin kazandığı değil, hangi mimarinin geliştirici topluluğunu ve araç zincirini (toolchain) daha hızlı büyüttüğüdür.
son yıllarda yaşanan çip krizi ve tayvan-merkezli üretim bağımlılığı, mimari tartışmasını jeopolitik bir boyuta taşıdı. abd'nin çin'e uyguladığı ihracat kısıtlamaları, risc-v'nin açık kaynak doğasıyla birleşince pekin için cazip bir alternatif haline geldi. batıda ise apple'ın m-serisiyle arm'ı masaüstüne taşıması, microsoft'un windows on arm hamlesi ve qualcomm'un snapdragon x elite'i derken, x86'nın hakimiyeti ilk kez ciddi şekilde sarsılıyor. yani mesele artık sadece teknik değil; bir ülkenin veya şirketin çip bağımsızlığı meselesi.
bana kalırsa önümüzdeki on yılda tek bir mimarinin mutlak zaferi olmayacak; heterojen hesaplama (cpu + gpu + npu) ve çiplet (chiplet) tabanlı modüler tasarımlar standart hale gelecek. bu da her mimarinin bir arada yaşadığı, yazılım tarafında ise derleyicilerin ve sanal makinelerin (llvm, jvm) öneminin daha da arttığı bir dünya demek. kısacası donanım savaşı, yazılım soyutlaması katmanında çözülecek; kazanan ise en iyi araçları ve topluluğu olan olacak.