iki farklı soyutlama katmanının aynı fiziksel sınırlara çarptığı yerdir. yazılım tarafında python ile rust arasındaki seçim; donanım tarafında x86 ile arm arasındaki seçimle aslında aynı soruyu sorar: esneklik mi, verimlilik mi? yıllardır bu denklemi izleyen biri olarak söyleyebilirim ki, diller mimarilere, mimariler de dillere şekil veriyor; ikisi birbirini besleyen bir döngünün içinde.
perde arkasına bakınca işin ekonomisi net: bir çip fabrikası milyar dolarlık yatırımı risc-v gibi açık kaynak mimarilere kaydırırken, (bkz: programlama dilleri) de derleyici optimizasyonlarıyla bu mimarilere ayak uyduruyor. llvm ve gcc gibi altyapılar sayesinde c hâlâ taş gibi duruyor, ama rust'ın bellek güvenliği vaadi donanımın güvenlik açıklarına (spectre, meltdown) karşı yazılımsal bir kalkan işlevi görüyor. yani dil seçimi artık sadece bir tercih değil, aynı zamanda bir güvenlik stratejisi. bu ikiliyi birbirinden ayrı düşünmek imkânsız; tıpkı daha önce (bkz: #rQsKCR4DTD2uJK9uJZhts) belirttiğim gibi, emülasyon katmanı bir süre sonra mimarinin kendisi oluyor. wasm'ın yükselişi, risc-v'nin taban bulması ve mojo gibi yeni dillerin çıkışı gösteriyor ki, donanım ve yazılım arasındaki sınır giderek siliniyor. kazanan ise her zaman daha hızlı, daha güvenli ve daha taşınabilir olan taraf olacak.