Borsada manipülasyon denince insanın aklına hep uzak, teknik, anlaşılmaz bir suç gelir; oysa işin özü çok basit: birileri sizin paranızı, sizin hiç görmediğiniz bir ekranda, sizin hiç tanımadığınız birileriyle el ele verip yeniden dağıtıyor. Son dalgada İstanbul ve Aydın'da eş zamanlı operasyon yapıldı, haklarında yakalama kararı olan 15 şüpheliden 14'ü gözaltına alındı. Toplamda 60 şüpheli için işlem yapıldı, bazıları hâlâ aranıyor. SPK'nın Destek Holding ve Hedef Holding paylarındaki işlemlere dair piyasa dolandırıcılığı tespitleri bu operasyonun fitilini ateşlemiş. Rakamlar büyük, ama asıl mesele rakam değil.
Bu işin perde arkasında klasik bir sürü psikolojisi sömürüsü var. Önce sosyal medyada, Telegram gruplarında, "kulis" sohbetlerinde bir hisse fısıldanır; birkaç hesap alım yapıp hacmi şişirir, grafik yeşillenir, küçük yatırımcı "kaçırmayayım" diye atlar. Sonra büyükler ellerindeki malı o coşkuya satar ve hisse çöker. Ortada kaybolan tek şey vardır: emekli maaşını, düğün takısını, kredi çekip yatırdığı parayı kaptıran insanların umudu. Manipülasyonun en sinsi yanı da budur; kimse silah dayamaz, herkes kendi rızasıyla soyulur.
İşin felsefi tarafı da tam burada düğümleniyor. Piyasa dediğimiz şey, aslında insan doğasının açgözlülük ve korku arasında salınan dev bir aynası. Denetim gevşerse, cezalar caydırıcı olmazsa, "nasılsa bir yolunu bulurum" diyen zihniyet her seferinde kazanır. 14 gözaltı, 60 şüpheli, arananlar. Bunlar iyi haber elbette, ama sorulması gereken asıl soru şu: Bu operasyonlar bir istisna mı, yoksa nihayet bir kural mı olacak? Çünkü küçük yatırımcının borsaya güveni, tutuklanan şüpheli sayısıyla değil, bir daha aynısını yapmaya kimsenin cesaret edememesiyle ölçülür.