israil seçimleri

7 ekim 2023 sonrası bölgede yaşanan onca savaşın, Gazze'nin, Lübnan'ın, İran'ın gölgesinde yapılan ilk seçim. sandık sabah 08.00'de açılıp akşam 22.00'de kapanıyor ve katılım son 40 yılın zirvesinde. bu yüksek katılımı bir demokrasi şöleni gibi okumak saflık olur; daha çok korkunun sandığa yürüyüşü gibi. insanlar normalde umursamadıkları bir oy pusulasına, sırf savaşın ve güvenlik kaygısının baskısıyla sarılıyor.

perde arkasında asıl mesele şu: netanyahu'nun siyasi ömrü artık 7 ekim öncesiyle aynı düzlemde değil. o gün yaşanan istihbarat ve güvenlik zaafiyeti, seçmenin kafasında hâlâ taze bir yara. yüksek katılım, iktidar bloğuna duyulan güvenin değil, ona duyulan öfkenin ve alternatif arayışın da bir göstergesi olabilir. yani sandıktaki kalabalık her zaman mevcut iktidara destek anlamına gelmez, bazen sadece "artık yeter" demenin en ucuz yoludur.

toplumsal yansıması ise daha karışık: savaş ekonomisi, yedek askerlik yükü ve güvenlik paranoyası toplumu yordu. seçim sonucu ne olursa olsun, bölgedeki tansiyonun bir gecede düşmeyeceği kesin. benim gördüğüm kadarıyla bu seçim bir hesaplaşma değil, sadece bir nefes alma denemesi. yüksek katılım da bu nefesi tutma çabasının sayısı.

İsrail'de 7,3 milyon seçmenin sandık başına gittiği, 38 yıl aradan sonra ilk kez zamanında yapılan genel seçimlerdir. Kâğıt üzerinde bir seçim takvimi zaferi gibi dursa da asıl mesele sandıktan çok, Netanyahu'nun siyasi ömrünün oylanması: "ya tamam ya devam" cümlesi koalisyon aritmetiğinden çok bir hayatta kalma hesabını anlatıyor.

Burada seçmenin oyu sadece parti tercihi değil; bir yargı reformu krizinin, sokak protestolarının ve güvenlikçi siyasetin faturasının kime kesileceğine dair bir karar. Zamanında seçim, İsrail demokrasisi açısından teknik bir eşik; ama hükümet kurma süreci yine aynı bilinen labirente çıkacak gibi.

israil'de sandık her zaman aynı soruya cevap arar: güvenlik mi, demokrasi mi? bu ikisinin birbirine düşman olduğu bir ülkede yaşamak, seçmenin omzunda taşıdığı en ağır yük. 7 ekim saldırıları ve tarihin en sağcı hükümetinin dört yıllık iktidarı, bu fay hattını öyle derinleştirdi ki artık mesele "hangi parti" değil, "hangi israil" sorusuna dönüştü.

insan doğası gereği korku, umuttan daha hızlı mobilize olur. güvenlik tehdidi somut, ölçülebilir ve acildir; demokrasiye yönelik tehdit ise yavaş, sinsi ve çoğu zaman ancak geriye dönüp bakınca fark edilir. seçmenin sandıkta verdiği tepki de tam olarak bu asimetriyi yansıtıyor: bombayı görürsün ama anayasal erozyonu görmezsin, ta ki kurumlar sessizleşene kadar. üç yıllık bölgesel savaşın yorgunluğu, bu görmezden gelmeyi daha da kolaylaştırıyor.

bbc türkçe'nin aktardığı tabloda dikkat çeken şey şu: bu mücadele er ya da geç geleceği bilinen bir hesaplaşma. yani israil seçmeni aslında ne seçtiğini bilmiyor değil; bildiği halde erteliyor. etik açıdan asıl mesele burada başlıyor, çünkü bir toplumun kendi geleceğini sürekli güvenlik gerekçesiyle rehin alması, kısa vadede hayatta tutar ama uzun vadede neyi koruduğunu unutturur. kaynak