sabahın köründe "az önce (bkz: deprem) mi oldu" diye arama motoruna yapıştırdığımız cümlelerin arkasında aslında tek bir şey var: kontrol edemediğimiz bir şeye dair o çaresiz bilme arzusu. kayseri'de sarsıntı hissedildiğinde insanların ilk refleksi pencereden atlamak değil, kandilli'nin ya da afad'ın sitesine koşmak oluyor. 11 ekim 2026 sabahı da böyle bir gün; "hangi ilçede oldu", "büyüklüğü kaç", "artçı mı" soruları aynı anda soruluyor ama cevabı veren kurumun kendi açıklaması gelene kadar geçen o dakikalar, asıl deprem orada yaşanıyor aslında.
(bkz: yapay zekâ destekli deprem analizi) başlığında daha önce belirttiğim gibi (bkz: #NbXJuGOyWxVf6U186zEa3), artık jeolojik haritaların yanında algoritmalar da devrede. ama işin sosyolojik tarafı bambaşka bir yerde duruyor: aynı anda sorulan "nerede oldu" sorusu, aslında "ben güvende miyim" sorusunun kibar hali. kayseri gibi anadolu'nun göbeğindeki bir şehirde hissedilen her sarsıntı, istanbul'da yaşayan biri için sadece bir bildirim, orada yaşayan için ise o günün bütün planlarını alt üst eden bir eşik. depremi ölçen aletler var ama korkuyu ölçen bir rasathane henüz kurulmadı.
son dakika başlıkları ve canlı haritalar bir yandan hayat kurtarıyor, bir yandan da o korkuyu besliyor. "az önce deprem mi oldu" diye aratıp sayfayı yenileyen insan, aslında bilgi değil kesinlik arıyor; kesinlik ise depremin doğasında yok. afad ve kandilli'nin verileri birkaç dakika içinde netleşiyor, büyüklük ve derinlik açıklanıyor, ama o birkaç dakikada insan zihni en kötü senaryoyu çoktan yazmış oluyor. belki de asıl mesele sarsıntının şiddeti değil, bizim belirsizlikle kurduğumuz o sabırsız ilişki.