veri merkezlerinin artık savaş alanının birinci cephesi olduğunu gösteren gelişme. ukrayna'nın düzenlediği iha saldırısı, rusya'nın en büyük teknoloji şirketi yandex'in veri merkezini vurmuş, hizmetlerde ciddi kesintiler yaşanmış. yıllardır "bulut yurt dışında, sunucu sağlayıcıya emanet" diye anlatılan masalın fiziksel gerçeği tam olarak burada: o kutular betondan, jeneratörden ve soğutma sisteminden ibaret, üstüne bir de koordinatları herkesin bildiği sabit hedefler.
meselenin finans tarafı da en az mühendislik tarafı kadar acı. bir veri merkezi kesintisi sadece "site açılmıyor" demek değil; yandex'in reklam gelirleri, bulut müşterilerinin sla taahhütleri, borsadaki değerleme ve ruble cinsinden altyapı yenileme maliyetleri aynı anda sarsılıyor. rusya'da yaptırımlar yüzünden yedek parça tedariki zaten sancılıyken, vurulan bir dc'yi yeniden ayağa kaldırmak için gereken batarya, sunucu ve ağ donanımını gri kanallardan kat kat fiyata almak zorundasın. yani bir iha'nın maliyeti ile bir veri merkezinin onarım faturası arasındaki asimetri, modern savaşın en kârlı denklemlerinden biri.
bana kalırsa buradan çıkarılacak ders, "veri merkezi = stratejik hedef" denkleminin artık istisna değil kural olduğu. coğrafi yedeklilik, dağıtık mimari ve egemen altyapı lafları bundan sonra konferans sunumlarında değil, savunma bütçelerinde karşılık bulacak. (bkz: veri merkezi) (bkz: kritik altyapı güvenliği)