abd'de seçim ekonomisinin geldiği son nokta: bir başkan, sandık başında seçmene doğrudan nakit dağıtma sözü veriyor, meclis başkanı da çıkıp "bunun için kongre onayı lazım" diyor. yani mesele artık ekonomi politikası değil, resmen koşullu hediye çeki dağıtımı. trump'ın 3 kasım ara seçimlerini cumhuriyetçiler kazanırsa her yetişkin abd'liye 5 bin dolar ödeme vaadi, mike johnson'ın ağzından "kongre'yi ikna ederiz, bir orta yol buluruz"a evrilmiş durumda. peki bu parayı kim, nasıl finanse edecek? işte orası flaş gerçeği: bütçe açığı zaten astronomikken 250 milyon yetişkine 5'er bin dolar dağıtmak, matematiksel olarak 1.25 trilyon dolarlık bir faturaya denk geliyor. bu rakamı ne vergiyle ne borçla sürdürülebilir kılmak mümkün.
olayın asıl ilginç tarafı, vaadin bir ekonomik teşvik değil, bir oy toplama mekanizması olarak kurgulanması. klasik seçim vaatleri altyapı, vergi indirimi, istihdam gibi dolaylı yollardan seçmene dokunurken; burada doğrudan cebe giren nakit konuşuluyor. johnson'ın "kongre onayı şartı" vurgusu ise aslında bir sorumluluk kaydırma hamlesi: eğer seçim kazanılıp para gelmezse suç kongre'nin olacak, gelirse şükran trump'ın. bu, abd siyasetinde alışık olduğumuz bir kalıp ama dozaj her seçimde biraz daha artıyor. enflasyonun hâlâ canlı olduğu bir ekonomide bu tür bir nakit enjeksiyonu vaadi, merkez bankasının faiz patikasını da doğrudan etkiler; piyasalar şimdiden "bu para basılırsa tahvil faizleri ne olur" hesabı yapıyor.
bana kalırsa buradaki asıl mesele 5 bin doların gerçekliği değil, siyasetin artık somut çıkar üzerinden konuşulmaya başlanması. seçmen "bana ne vereceksin" diye soruyor, siyasetçi de "şu kadar nakit" diye cevap veriyor. uzun vadede bu, kamu maliyesini bir açık artırma masasına çevirir; her seçimde teklif büyür, fatura hep bir sonraki nesle kalır. (bkz: seçim ekonomisi) abd özelinde konuşursak, cumhuriyetçilerin kontrolündeki bir kongrenin bu paketi onaylaması için ya ciddi bir bütçe kesintisi ya da borç tavanında yeni bir taviz gerekecek. yani seçmene vaat edilen 5 bin dolar, muhtemelen başka bir kalemden kesilecek paradan gelecek. kaynak: bloomberght