almanya başbakanı friedrich merz'in siyasi krizi, aslında kişisel bir başarısızlık hikayesinden çok daha fazlası. bbc avrupa editörü katya adler'in analizine göre merz, siyasi rekorlara imza atan bir isim ama sorun şu ki bu rekorların neredeyse tamamı olumsuz tarafta birikiyor. yani adam göreve geldiğinden beri istatistiklere "en kötü başlangıç" ya da "en hızlı erime" gibi başlıklarla geçiyor; bu da haliyle görevini kaybetme riskini her geçen gün biraz daha gerçek kılıyor.
almanya'nın asıl meselesi merz'in şahsından bağımsız olarak bir istikrar takıntısı. ikinci dünya savaşı sonrası kurulan düzenin, avrupa birliği'nin motoru olma rolünün ve ihracat devi ekonomisinin tamamı "her şey kontrol altında" fikri üzerine kurulu. merz'in krizi bu tabloyu sarsınca, sadece berlin'de değil tüm avrupa başkentlerinde alarm zilleri çalıyor. fransa'da zaten kaotik bir tablo varken, almanya'nın da sallanması brüksel için tam bir kâbus senaryosu.
perde arkasında ise şu var: merz, cdu'nun geleneksel "sessiz ve derinden yönet" çizgisinden sapıp daha agresif, daha kutuplaştırıcı bir dil benimsedi. afd'nin yükselişini durdurmak için sağa kaydıkça, koalisyon ortaklarını ve kendi partisinin merkez kanadını kaybediyor. yani klasik bir kısır döngü: sağdan oy kapmak isterken merkezi boşaltıyor, merkez boşalınca sağ daha da güçleniyor. alman siyasetinin son yetmiş yılda alıştığı "büyük koalisyon" refleksi bu denklemde artık çalışmıyor. kısacası merz'in kaderi, sadece kendi performansına değil, almanya'nın istikrar takıntısının ne kadar esneyebileceğine bağlı.