herkesin bilgisayar başına geçip birkaç plugin'le "parça yaptım" dediği ama işin aslında yıllar süren bir ses mühendisliği, kompozisyon ve sabır pratiği olduğu gerçeğini görmezden gelenlerin çıkardığı tartışmadır. zamanında analog synthesizer sorunsalı'nda belirttiğim gibi (bkz: #Ef48Key4AeFK7ixbOS5gc) insan elindeki imkanı romantize etmeye bayılıyor; dijitalde binlerce liralık ekipmanı taklit edip sonra "analog sıcaklığı yok" diye ağlıyor. prodüksiyon dediğin şey, doğru sample'ı bulmak ya da hazır loop'ları üst üste dizmek değil; bir fikri sıfırdan inşa etmek, frekansları temizlemek ve o düşünceyi dinleyiciye hissettirmektir. yoksa herkesin elinde aynı serum preset'leri varken neden hâlâ bir aphex twin ya da burial çıkmıyor? çünkü mesele yazılımda değil, kafanın içindeki seste.
ikinci mesele, prodüksiyonun demokratikleşmesiyle gelen kalabalık. artık herkes beat yapıyor, herkes "lofi chill" çalıyor ama çoğu zaman ortada bir imza yok. soundcloud'da binlerce aynı kick, aynı hi-hat pattern'i, aynı reverb bulutu. bu bolluk, iyi işi bulmayı zorlaştırdığı gibi prodüktörü de tembelleştiriyor. sidechain compression'ı öğrenen kendini usta sanıyor, oysa asıl olay mix'in derinliğinde, stereo alanın kullanımında ve duyguyu aktaracak o küçük detayda. benim için iyi prodüksiyon, dinleyiciye "bu ses nereden geliyor?" dedirten o tanımsız dokunuştur.
son olarak, ekonomik boyut var. binlerce liralık plugin, sample pack, eğitim videoları. genç bir prodüktörün en büyük hatası, ekipmanla yeteneği karıştırmak. oysa brian eno'nun dediği gibi, stüdyo bir enstrümandır ama onu çalan sensin. ben hâlâ eski bir laptop ve bedava vst'lerle yapılan parçaların, en pahalı stüdyoda yapılan ruhsuz işlerden daha çok ses getirdiğini görüyorum. mesele neye sahip olduğun değil, o sesi nasıl duyduğun ve ne kadar cesur olduğun. yoksa herkesin elinde aynı aletler var, ama sadece birkaçı o aletleri konuşturmayı biliyor.