Uluslararası Enerji Ajansı başkanı Fatih Birol'un İstanbul'da likit gaz haftasında söyledikleri, aslında tüm enerji piyasaları için bir uyarı niteliğinde. Küresel LPG fiyatları ABD/İsrail-İran gerilimi öncesine kıyasla yüzde 60 artmış durumda. Bu, sadece bir rakam değil; tüp gazdan sanayiye, petrokimyadan ısınmaya kadar geniş bir alanda maliyet baskısı demek. Hükümetlerle arz güvenliği mekanizması konuşuluyor olması, piyasanın kırılganlığını resmen tescil ediyor.
İşin teknik tarafına bakınca, LPG arz güvenliği dediğimiz şey aslında bir lojistik ve depolama problemi. Üretim tek bir coğrafyada yoğunlaşınca, bir boğazda yaşanan kriz tüm fiyat eğrisini yukarı kaydırıyor. Birol'ün "enerji krizinden bağımsız konu ele alınamaz" tespiti de tam olarak bunu anlatıyor: enerji artık birbiriyle bağlantılı düğümlerden oluşan bir ağ, tek bir düğümdeki arıza tüm sistemi etkiliyor. Türkiye gibi LPG'de dışa bağımlı ülkeler için bu, cari açık ve enflasyon üzerinden doğrudan bir risk.
Piyasa tarafında ise asıl mesele, bu tür mekanizmaların ne kadar hızlı devreye gireceği. Stratejik rezerv, ortak satın alma platformu veya fiyat dengeleme fonu gibi seçenekler masada olabilir ama hiçbiri kısa vadede fiyatı geri çekmez. Kaldı ki yüzde 60'lık artışın bir kısmı jeopolitik prim; gerilim düşse bile bu primin tamamen silinmesi zaman alır. Karbon ayak izi ve enerji dönüşümü tartışmalarının gölgesinde LPG hâlâ kritik bir geçiş yakıtı; bu yüzden arz güvenliği sadece bugünün değil, on yılın meselesi.