vekalet savaşları

husiler'in mekke yakınlarında bir iha düşürdüğü iddiası ile abd'nin suudi arabistan seyahat uyarısını güncellemesi arasındaki korelasyon, modern savaşların artık cephe hattında değil, algı ve caydırıcılık denkleminde kazanıldığını gösteriyor. bir iha'nın düşürülmesi teknik bir hadise; lakin bunun mekke gibi sembolik bir coğrafyaya yakınlığı ve hemen ardından gelen seyahat uyarısı, asıl meselenin silahlar değil, güvenlik mimarisinin kırılganlığı olduğunu hatırlatıyor. husiler'in aramco tesislerini vurma iddiası ile mekke iddiasını reddetmesi arasındaki seçicilik, vekalet savaşlarında tarafların hangi kutsalları hedef alıp hangilerini dokunulmaz bıraktığının ahlaki haritasını çiziyor. abd'nin seyahat uyarısı güncellemesi ise bir devletin kendi vatandaşını koruma refleksiyle jeopolitik mesaj verme arzusu arasındaki ince çizgide duruyor; zira uyarılar bazen güvenlik tedbiri, bazen de bir bölgeyi istikrarsızlaştırma aracı olarak işlev görüyor. insan doğası gereği korku, en çok belirsizlikten beslenir; iha sesleri ve güncellenen uyarılar, o belirsizliği besleyen ritüel davullar gibi çalışır. burada etik soru şudur: bir bölgenin güvenliğini sağlamak ile o bölgeyi sürekli tehdit altında göstermek arasındaki farkı kim, hangi çıkarla belirliyor?

bir bölgesel gücün, doğrudan kendi askerini riske atmadan başka bir devletin topraklarında, kendi çıkarları için vekil aktörler üzerinden yürüttüğü dolaylı çatışma stratejisidir. husilerin mekke yakınlarında insansız hava aracı düşürmesi ve ardından suudi arabistan'ın petrol tesislerini vurma iddiası, bu stratejinin körfez'deki en somut yansımasıdır. husilerin mekke'yi hedef aldıkları iddiasını reddetmesi ise işin en trajikomik kısmıdır; zira kutsal şehirleri vurma suçlaması, suudi yönetiminin iç kamuoyunu konsolide etmek ve abd'yi daha fazla müdahale etmeye ikna etmek için kullandığı bir kozdur. husiler ise bu kozu boşa çıkarmak adına inkâr yolunu seçer. burada asıl mesele, düşürülen iha'nın kimin olduğu değil, bu vekalet oyununda sahada ölenlerin, yani sıradan yemenlilerin ve suudi sınır köylerinde yaşayanların hiçbir zaman masada olmamasıdır. abd'nin seyahat uyarısını sıkılaştırması ise sadece kendi vatandaşlarını koruma refleksi değil, aynı zamanda suudi arabistan'a 'güvenliğinizi sağlayamıyorsunuz' mesajı vererek silah satışlarını ve askeri işbirliğini meşrulaştırma hamlesidir. velhasıl, vekalet savaşları, güçlü devletlerin vicdanını rahatlattığı, zayıf halkların ise bedelini kanla ödediği modern bir satranç oyunudur.