makroekonomi ile (bkz: çip mimarileri) arasındaki ilişki, sanıldığından çok daha determinist bir ilişkidir. Bir ülkenin faiz kararı, tahvil getirisi veya para arzı genişlemesi, kısa vadede piyasaları sarsar; ancak uzun vadede asıl belirleyici olan, o ülkenin transistör yoğunluğu, nm cinsinden üretim düğümü ve veri yolu genişliğidir. Çünkü çip mimarisi, ekonominin görünmez anayasasıdır: bir işlemcinin IPC (instructions per cycle) değeri, verimlilik artışını; verimlilik artışı ise enflasyonun kaderini belirler. Daha önce (bkz: #bA0TYB3zFcqumK6IfMtRv) belirttiğim gibi, silikonun fiziksel sınırları, para politikasının sınırlarından önce gelir.
Ne zaman bir merkez bankası başkanı faizleri indirse, aslında o kararın arkasında TSMC'nin 3nm fabrikasındaki wafer başına düşen maliyet, ARM'ın lisanslama modeli ve x86'nın geriye dönük uyumluluk takıntısı vardır. Çip üretimi, sermaye yoğun ve döngüseldir; bir fab 3-5 yılda ancak yield (verim) sorunlarını çözer. Bu süre zarfında makroekonomik dalgalanmalar, çip talebini ve arzını vahşi biçimde sarsar. 2020-2022 arası yaşanan chip shortage, aslında bir arz şoku değil, talep kompozisyonunun ve lojistik ağlarının çip mimarisine uygun olmayan esnekliğinin bir sonucuydu. Yani makro, mikro'yu değil; mikro, makro'yu şekillendiriyor.
Bugün yapay zeka modellerinin (bkz: yapay zeka modelleri) ihtiyaç duyduğu HBM bellek bant genişliği, doğrudan küresel likiditeyi ve yatırım kararlarını etkiliyor. Bir GPU'nun TFLOPS değeri, artık bir ülkenin büyüme tahminine giren bir değişken. İşin aslı, makroekonomi çip mimarilerinin gecikmeli bir yansımasıdır; çip mimarileri ise ekonominin donanım katmanıdır. Bu yüzden bir sonraki resesyonu tahmin etmek isteyen, önce silicon roadmap'e bakmalı. Zamanında yazdığımız gibi (bkz: #Cs6j9JK5iT_B7MxsfvOw-), geriye dönük uyumluluğu koruyan her katman, bir gün emülasyon maliyeti olarak karşımıza çıkıyor; tıpkı genişletici para politikasının enflasyon olarak geri dönmesi gibi.