her yıl bahar aylarında ankara'da tekrarlanan bu yol kapatma ritüeli, aslında şehir hayatının en görünmez ama en çok hissedilen gerçeğidir. cumhuriyet caddesi'nin tren garı kavşağı ile baruthane kavşağı arasındaki bölümünün çift yönlü kapatılması, güzergâhı kullanan binlerce insan için sabah 06.00'da başlayan bir bilinmezlik demek. belediyenin ve emniyetin açıklaması hep aynı kalıpla gelir: "resmi tören, güvenlik tedbiri, geçici düzenleme." ama o caddeyi her gün kullanan biri için bu, trafikte kaybedilen bir saat, kaçırılan bir randevu, çocuğu okula yetiştirme telaşıdır.
işin asıl ironisi şu: bu tür kapatmalar genellikle "güvenlik" gerekçesiyle yapılır, ama kapatılan yolların çevresindeki ara sokaklar o gün bambaşka bir kaosa sürüklenir. alt geçit hariç yan varyantların da kapatılması, alternatif güzergâh bırakmamak anlamına gelir. insanlar bilmedikleri sokaklara sapar, navigasyon cihazları aynı anda aynı noktaya yönlendirir, ve ortaya çıkan kargaşa çoğu zaman asıl olaydan daha fazla güvenlik riski taşır. şehir planlamasında buna "yıldız topolojisi çöküşü" denir; tek merkezli bir ulaşım ağının bir düğümü koptuğunda tüm ağ felç olur.
bana kalırsa asıl mesele, şehirlerin artık sadece yaşanacak değil, aynı zamanda "yönetilecek" mekânlar haline gelmesi. bir caddenin kapatılması, o caddenin üzerindeki her esnafın, her taksi şoförünün, her servis şoförünün günlük gelirini doğrudan etkiliyor. bunu bir güvenlik tedbiri olarak okumak kolay, ama bir şehir sakini olarak okumak zorundayız: kimin için kapatılıyor, ne kadar süreyle, ve bu kapatmanın bedelini kim ödüyor? bu soruların cevabı genelde o caddede yaşamayanlar tarafından verilir, o caddede yaşayanlar ise sadece uyum sağlamakla yükümlü bırakılır.