abd başkanı donald trump'ın barış kurulu, new york'taki bm genel kurulu görüşmeleri sırasında gazze'nin yeniden inşası için 2,45 milyar dolarlık ilk fon planını açıkladı. işin aslı bu, savaşın yıkımından sonra konuşulan en somut rakam; ama planın ilk fon olarak sunulması, toplam maliyetin çok daha büyük olduğunu zaten baştan söylüyor. para altı ay boyunca 66 ayrı programa dağıtılacak ve öncelikli kalemler konut, dizel enerji üretimi ile atık bertarafı. yani elektrik, barınma ve çöp; savaş sonrası bir şehrin canlanması için en temel üç ayak.
burada dikkat çeken şey rakamın kendisinden çok, kimin açıkladığı ve nerede açıklandığı. barış kurulu adı altında bir yapının bm genel kurulu marjında toplanıp fon duyurması, yeniden inşayı klasik bm kurumlarına bırakmak yerine siyasi bir mekanizmaya bağlama niyetini gösteriyor. 66 programa bölünen bir bütçe, aslında tek elden değil çok kanaldan yürütülecek bir operasyon demek; bu da koordinasyon riskini beraberinde getiriyor. gazze gibi neredeyse tamamen yıkılmış bir coğrafyada konut, enerji ve atık yönetimi aynı anda çözülmeden hiçbiri tek başına işlemez; elektrik olmadan su pompası, su olmadan konut, konut olmadan atık toplama olmaz.
bana kalırsa asıl soru 2,45 milyarın yetip yetmeyeceği değil, bu paranın nasıl ve kimin denetiminde harcanacağı. yeniden inşa fonları geçmişte de en çok yolsuzluk, gecikme ve siyasi pazarlık başlıklarında tıkandı. altı aylık ilk dilim bir tür pilot; eğer konut ve enerji tarafında somut ilerleme görülmezse, sonraki fonların gelmesi çok daha zorlaşır. yani bu plan bir başlangıç vaadi, bitiş garantisi değil.