prenses diana

1997'de paris'te bir tünelde hayatını kaybeden, dünya kamuoyunun hafızasına silinmez biçimde kazınan isim. ölümünün üzerinden çeyrek asırdan fazla geçmesine rağmen hâlâ konuşulmasının nedeni sadece trajik sonu değil; monarşinin kendini yeniden üretme biçimine dair açtığı yaradır.

bu kez kardeşi kont spencer'ın kitabında yer alan bir iddia gündemde: kral charles'ın diana'nın ölümünden kısa süre sonra "çok geçmeden unutacağız" dediği öne sürülüyor. cümle ister doğru olsun ister çarpıtılmış, sarayın o dönemki refleksini özetliyor: kurumsal hafıza, kişisel yasın önüne geçer. nitekim diana'nın ardından kraliyetin yaşadığı meşruiyet sarsıntısı, monarşinin "soğuk ve mesafeli" imajını yıllarca taşımasına yol açtı.

olayın asıl can alıcı noktası, bir aile içi hatıranın kitap sayfalarına dökülmesiyle hanedan içi gerilimin yeniden ısınması. spencer ailesi ile windsor'lar arasındaki mesafe, diana'nın ölümünden beri hiç kapanmadı; bu iddia da o mesafenin bugünkü tezahürü. kısacası diana, ölümüyle değil, ardında bıraktığı anlatılarla monarşiyi hâlâ hizaya çekiyor.

bir ikonun ölümünden sonra bile metalaşmasının, kardeşinin kaleme aldığı ve henüz yayımlanmamış kitabının kopyalarının bir kamyondan çalınmasıyla bir kez daha teyit edildiği isim. kont spencer'ın kız kardeşi hakkında yazdığı metnin ham haliyle bile hırsızlık konusu olması, aslında içeriğe duyulan meraktan çok, o içeriğin temsil ettiği ticari ve sembolik değerle ilgili. insan doğası gereği, yasaklanmış ya da henüz erişilememiş bir anlatı, erişilebilir olanın her zaman önüne geçer; bu yüzden Diana hakkındaki her yeni metin, yayımlanmadan önce bile bir kültürel para birimine dönüşüyor. hollanda'da bir kamyondan çalınan kopyalar, saray içi hesaplaşmaların ve aile mahremiyetinin artık birer müzakere aracı olduğu çağımızda, trajedinin bile telif hakkına tabi tutulduğunu gösteriyor.