geçtiğimiz günlerde kiev'in tam göbeğinde, şehrin en işlek caddelerinden birine bakan ukrayna ulusal bilimler akademisi binası insansız hava aracıyla vuruldu. olayın en acı tarafı, saldırının sadece bir binayı değil, ülkenin önde gelen bilim insanlarının ofislerini, yani bir anlamda ukrayna'nın bilim hafızasını hedef alması. çıkan yangında bina alevler içinde kalırken içeridekilerin pencerelerden sarkarak kurtulmaya çalıştığı görüntüler, savaşın artık cephe hattından çıkıp doğrudan sivil ve kültürel hayatın merkezine yerleştiğini gösteriyor. en az bir kişinin hayatını kaybettiği doğrulandı ama pencerelere çıkanların akıbeti hâlâ belirsiz; bu belirsizlik de olayın en can yakan kısmı.
burada dikkat çeken nokta, hedefin rastgele seçilmediği hissi. akademi binaları normalde savaşın tarafları için askeri hedef sayılmaz; ama işin içine bilgi üretimi ve bilimsel kapasite girince, savaşan tarafın gözünde bunlar da birer stratejik varlığa dönüşebiliyor. bir ülkenin bilim altyapısını çökertmek, kısa vadede enkaz yaratır ama uzun vadede o ülkenin yeniden ayağa kalkma kapasitesini, yani beşeri sermayesini hedef alır. ukrayna gibi savaş öncesinde bile ciddi bir beyin göçü sorunu yaşayan bir ülkede, geriye kalan bilim insanlarının çalışma mekânlarının vurulması, savaş sonrası toparlanma hesabına yazılan çok ağır bir fatura.
bbc türkçe'nin aktardığı görüntülerde insanların pencerelerden sarkması, sivil savunma altyapısının ne kadar zorlandığını da ortaya koyuyor. kiev son aylarda hava savunmasını güçlendirmişti ama insansız hava araçlarına karşı şehir merkezini tamamen korumak neredeyse imkânsız; ucuz maliyetli drone saldırıları, pahalı savunma sistemlerini sürekli bir yorgunluk sarmalına sokuyor. olayın perde arkasında yatan asıl mesele de bu asimetri: bir yanda milyonlarca dolarlık savunma ağı, diğer yanda görece ucuza mal olan ve şehir merkezini vurabilen insansız araçlar. savaşın seyri açısından bakınca, akademi binasının vurulması sadece bir trajedi değil, aynı zamanda sivillerin ve kültürel mirasın korunmasının ne kadar kırılgan hale geldiğinin somut kanıtı. kaynak