ikisi de aynı hastalığın farklı semptomları: seçim felci. biri işletim sistemi katmanında, diğeri söz dizimi katmanında seni sonsuz bir distro/dil mezarlığına davet eder. geçenlerde bir arkadaş "hangi linux dağıtımıyla başlayayım" diye sordu, ben de "hangi programlama dilini öğrenmeliyim" sorusuyla karşılık verdim; ikimiz de cevabı bilmiyorduk, sadece sorunun kendisini seviyorduk. (bkz: çerçeveleme etkisi) işte tam burada devreye giriyor: seçeneklerin çokluğu, seçim yapma eylemini bir kimlik inşası meselesine dönüştürüyor. arch kullanan adamla rust yazan adam aynı masada oturunca birbirlerini "sen daha yeni başlamışsın" bakışıyla süzüyor; oysa ikisi de aslında aynı şeyi yapıyor: aracı amaç haline getirmek.
teknik olarak bakınca kıyaslama şurada anlamsızlaşıyor: bir linux dağıtımı altyapı, bir programlama dili ise ifade biçimi. yani elmayla armut değil, toprakla tohum. dağıtım seçimin derleyicini, paket yöneticini, hatta kütüphane sürümlerini belirler; dil seçimin ise problem çözme yaklaşımını, soyutlama seviyeni ve hatta hata yapma biçimini şekillendirir. apt install ile pip install arasındaki fark, aslında iki farklı ekosistem felsefesinin tezahürü: biri sistemin bekçisi, diğeri projenin hizmetkârı. zamanında yazdığım gibi (bkz: #fsru5KAKsHx8evXBVKLh-) çekiçle alyan anahtarını kıyaslamak gibi bir şey bu; ikisi de araç ama farklı katmanlarda çalışıyor.
işin aslı, bu başlığın cazibesi tribalizmde yatıyor. insan beyni karmaşık sistemlerde aidiyet arıyor; "ben debian'cıyım" demek "ben python'cıyım" demekle aynı dopamin devresini tetikliyor. ama olgunlaşma dediğin şey, bu aidiyet duvarını yıkıp "hangi iş için hangi araç" sorusuna geçebilmek. yoksa ömür boyu distro hopping yapıp hiçbir projeyi bitiremeyen bir konfigürasyon turisti olarak kalırsın. o yüzden bana sorarsanız: dağıtımı da dili de bir geçiş aracı olarak görün, kimlik olarak değil.