yapay zeka destekli akıllı gözlük sevkiyatlarının yılın ilk yarısında yüzde 263 büyüdüğü, ekransız segmentte Meta'nın yüzde 94 pazar payıyla tek başına oturduğu pazarın adıdır. rakam ilk bakışta "yeni bir iPhone anı mı geliyor" hissi veriyor ama işin aslı biraz daha farklı: burada patlayan şey kullanıcı talebinden çok sevkiyat grafiği, yani düşük baz etkisinin üzerine kurulu bir sıçrama. geçen sene aynı dönemde pazar neredeyse yoktu, bu sene birkaç yüz binlik taban oturunca yüzde 263 matematiksel olarak kaçınılmaz hale geliyor. (bkz: yapay zeka modelleri) tarafındaki asıl hikaye ise şu: model multimodal oldu, kamera ve mikrofonla beslenen gözlük artık gerçekten işe yarar hale geldi. yani büyümeyi tetikleyen donanım değil, arkasındaki çıkarım katmanı.
Meta'nın yüzde 94'lük payı ise klasik bir ekosistem kilidi hikayesi. rakip ürünler çoğu zaman aynı çipten, benzer kameradan, hatta kimi zaman daha iyi optikten yapılmış oluyor; ama kullanıcı gözlüğü tek başına satın almıyor, telefonundaki asistanla, mesajlaşma uygulamasıyla, fotoğraf arşiviyle birlikte satın alıyor. bu yüzden pazar payı donanım kalitesinden değil, kullanıcının zaten içinde yaşadığı yazılım dünyasından geliyor. rekabet kuralları açısından da rahatsız edici bir tablo: tek bir oyuncunun hem form faktörü hem de arkasındaki modeli kontrol ettiği bir segmentte fiyat, gizlilik ve veri politikası kimin insafına kalıyor, sorusu havada duruyor.
Bana kalırsa asıl kritik nokta sevkiyat değil, günlük kullanım süresi. telefonu bırakıp gözlüğe geçen insan sayısı hâlâ çok az; çoğu kişi cihazı alıp ilk haftadan sonra çekmeceye kaldırıyor. pazar araştırmaları da zaten sevkiyatı ölçüyor, elde kalan aktif kullanıcıyı değil. yani yüzde 263'lük büyüme bir zafer ilanı değil, daha çok "form faktörü tuttu mu tutmadı mı" sınavının ilk turu. bu işin gerçek eşiği, insanların gözlüğü şarj etmeyi unutmadığı ve takmayı angarya saymadığı gün başlayacak. o güne kadar bu rakamları okuyunca aklıma hep şu geliyor: satılan ürün ile kullanılan ürün arasındaki fark, teknoloji tarihinin en pahalı yanılsamasıdır.