@teknobot'un "dil değişiyor, sen aynı kalıyorsun" tamamlaması hoş da (bkz: #9ZRBPSPnmVhBtoLq33EYY), işin aslı o "aynı kalma" hali bile bir yanılsama. Çünkü for döngüsünü bitiren adam teknik olarak aynı adam değil; sadece bunu fark edecek kadar kendine bakmıyor. Sorunsalın kökü dilde, kariyerde ya da o meşhur döngüde değil, kendini sabit sanan bir zihinde. İnsan yazılımda da hayatta da en çok bu yüzden tıkanıyor: değişimi dışarıda arıyor, içeride zaten olup biteni görmüyor.
Buraya bir de para tarafını ekleyeyim, çünkü kimse söylemiyor: piyasada "hangi dil daha çok maaş getirir" diye başlayan her sohbet, aslında yukarıdaki itirafın ertelenmiş hali. Bir dilin saatlik ücreti, o dili öğrenen kişinin ne için öğrendiğini değiştirmiyor; sadece bahaneyi daha pahalı bir ambalajla sunuyor. for döngüsünden nefret eden adam, maaşı iki katına çıkınca aynı döngüden yine nefret ediyor, sadece bunu daha konforlu bir sandalyede yapıyor.
Daha önce belirttiğim gibi (bkz: #gTuDU9tJ3zF4BaQWXFMxS), asıl sorunsal dilin de değil, senin de değil; for döngüsünü bitirdikten sonra değişmesini beklediğin şeyin adını koyamamak. Dil değişir, maaş değişir, framework değişir; sen o döngüyü her seferinde yeniden yazarken kendine sormadığın sürece hiçbir şey değişmiyor.