el niño, pasifik okyanusu'nun ekvatoral bölgesinde deniz suyu sıcaklığının normalin üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan ve ortalama iki-üç yılda bir tekrarlanan doğal bir iklim olayıdır. bu seferki öyle sıradan bir tekrar değil; noaa'nın ekim ayı itibarıyla açıkladığı rakama göre 1950'den bu yana görülen en güçlü el niño'nun yaşanma ihtimali %83. nasa da bunu boşuna "güneş tutulmasından daha nadir, tek bir fırtına sisteminden daha güçlü" diye anlatmıyor; uydu verileriyle deniz yüzeyi sıcaklık anomalisini, görünür dalga boyunu ve deniz yüzeyi yüksekliğini yan yana koyup 2025 ile 2026'yı kıyaslıyorlar. yani elimizde artık tahmin değil, ölçüm var.
peki bu ne demek? pasifikte ısınan su, atmosferdeki yağış rejimini komple kaydırıyor. güney amerika'nın batı kıyıları sellerle boğuşurken avustralya ve endonezya tarafı kuraklıkla kavruluyor, türkiye gibi akdeniz havzası da bundan dolaylı payını alıyor; kışın yağış desenleri şaşıyor, tarım takvimi allak bullak oluyor. buğday, mısır, kahve fiyatlarından tutun da elektrik talebine kadar her şey bu sıcaklık anomalisinin gölgesinde şekilleniyor. kısacası el niño sadece okyanus bilimcilerin haritasında duran bir renk lekesi değil, mutfak masasına kadar gelen bir maliyet kalemi.
bana kalırsa asıl tatsız kısım şu: her yeni el niño bir öncekinin rekorunu kırıyor. 1950'den beri en güçlüsü diyoruz ama bu cümleyi son on yılda kaç kez kurduk, hatırlayan var mı? okyanusun bu kadar ısınması tek başına doğal döngüyle açıklanacak bir şey değil; üstüne binen küresel ısınma, doğal salınımı bir nevi turbo moduna almış durumda. nasa'nın uydu takibi bu yüzden kıymetli, çünkü en azından neyle karşı karşıya olduğumuzu renk renk gösteriyor. gerisi bizim ne yapacağımıza kalıyor ki orası pek iç açıcı değil.