sermaye piyasası kurulu'nun 21 eylül'de dokuz şirket ve yöneticisinin mal varlıklarını dondurmasıyla somutlaşan, türkiye'de yatırım fonlarına yönelik soruşturmanın giderek genişleyen ayağı. açık kaynaklara ve şirketlerin kendi internet sitelerine bakıldığında tablo net: bir kısmı portföy yönetimi ve aracı kurum çatısı altında görünürken, bir kısmı holdingvari bir yapının içinde iç içe geçmiş şirketler olarak karşımıza çıkıyor. gözaltına alınan yöneticiler de zaten bu yapının tam merkezinde oturan isimler; yani olay tek bir fonun batması değil, bir ekosistemin çökmesi.
zamanında spk'nın kurumsal konumunu tartışırken de yazmıştım (bkz: #UUnqbLpDwywxSgqa_cB93), kurulun asıl sınavı kriz anında verdiği tepkinin hızı ve kapsamıyla ölçülür. burada mal varlığı dondurma kararının bu kadar geniş tutulması, soruşturmanın sadece birkaç şirketle sınırlı kalmayacağının sinyali. dokuz şirket ve yöneticilerinin aynı anda hedef alınması, olayın bir zincirleme reaksiyon olduğunu gösteriyor. klasik türkiye finansal kriz refleksi: önce fonlar durur, sonra şirketler, en sonunda da yöneticilerin kapısı çalınır.
perde arkasında ise asıl mesele bu şirketlerin birbirine verdiği gizli teminatlar ve fon varlıklarının nerelere aktarıldığı sorusu. yatırımcının parası bir fonda dururken aynı paranın başka bir şirketin bilançosunda teminat olarak görünmesi, düzenleyici denetimin neresinde durduğunu sorgulatıyor. bbc türkçe'nin derlemesi de tam bu noktaya parmak basıyor: şirketler hakkında kamuya açık bilgi neredeyse yok denecek kadar az, olan da dağınık. bu da krizin en can alıcı gerçeğini ortaya koyuyor; şeffaflık yoksa güven de yok, güven yoksa fon da yok. https://www.bbc.