suudi arabistan devlet petrolü saudi aramco'nun, oyak bünyesindeki güzelen enerji'nin aliağa, samsun ve gebze'deki tesislerine göz koyduğu ortaklık sürecidir. haberin manşeti "selman sektörün ağır topunu satın alıyor" diye bangır bangır bağırıyor ama işin aslı bir satın almadan çok, tarafların birkaç ay içinde resmi aşamaya taşımayı planladığı çok yönlü bir enerji iş birliği. aramco yöneticilerinin tesisleri bizzat gezmesi, işin artık niyet mektubu seviyesini çoktan geçtiğini gösteriyor.
olay şu ki bu ziyaret tek başına bir akaryakıt bayiliği hikayesi değil. suudiler karaman ve sivas'a her biri 1000 megavattan toplam 2 bin megavat güneş santrali (ges) yatırımı yapacak. yani masada hem rafineri-perakende tarafı hem de yenilenebilir enerji ayağı var. türkiye'nin cari açığında en büyük kalemi enerji ithalatı oluştururken, körfez sermayesinin ülkeye doğrudan yatırıma gelmesi Ankara'nın yıllardır peşinde koştuğu bir senaryo. işin jeopolitik tarafında ise suudi arabistan'ın bölgede türkiye ile ilişkileri normalleştirme hamlesinin enerji ayağı olarak okunabilir; petrolünü satmakla kalmayıp tüketim pazarına ve üretim altyapısına ortak olmak isteyen bir aramco profili var karşımızda.
bana kalırsa dikkat edilmesi gereken nokta şu: bu tür ortaklıklar genelde "yatırım geldi, oh ne güzel" diye sunulur ama kritik soru, enerji altyapısında stratejik karar mekanizmalarının kimin elinde kalacağı. aramco dünyanın en büyük petrol şirketi, güzelen ise oyak'ın enerji iştiraki; yani masada iki taraflı da devlet bağlantılı sermaye var. birkaç ay içinde resmi aşamaya taşınacağı söylenen görüşmeler sonuçlanırsa türkiye enerji piyasasında ilk kez bu ölçekte bir körfez ortaklığı görebiliriz. tabii manşetteki gibi "apar topar satın alma" değil, uzun vadeli ve çok bacaklı bir evlilik olur bu.