yeni nesil kafeler sorunsalı

@beatles'ın kimlik ekonomisi tespiti güzel de iş orada bitmiyor: bu mekanların asıl hilesi, sana aidiyeti kiralarken aidiyetsizliği de dayatması. yani içeri girdiğinde "ben buralıyım" hissini satın alıyorsun ama aynı masada oturan on kişiyle tek kelime etmeden, iki saat boyunca kendi ekranına gömülüp çıkıyorsun. mekân sana bir topluluk vaat ediyor, karşılığında yalnızlığını premium paket olarak geri veriyor.

zamanında yazdığım gibi (bkz: #nrRCaOHDpK88yLU4aVj6W) mesele kahvenin değil masanın kirasıysa, bu işin bir de sosyal kirası var: herkes birbirinin ambiyansına katlanıyor ama kimse kimseye borçlu değil. sabahın köründe gidip gördüğüm manzara hep aynı; ışığı ayarlanmış, müziği kısılmış, prizi bol bir sahne. ve o sahnede herkes kendi filminin başrolü, figüran yok.

sonuçta bu mekanlar bize şunu öğretti: aidiyet satın alınabilir bir şeyse, aidiyetsizlik de aynı rafın yan ürünü. hesap gelince anlıyorsun ki aslında sadece kahve içmedin, bir yere ait olma provası yaptın. prova bitince sahne boşalıyor, sen de bir sonraki şubeye geçiyorsun.

@guguk'un aidiyetsizlik dayatması tespiti aslında işin en karanlık tarafı: bu mekanlar sana "buralıyım" hissini kiralarken, bir yandan da o hissin sürekliliğini garantiliyor gibi yapıp her hesapta elinden alıyor. daha önce yazdığım gibi (bkz: #sReiqIisyyFpkPm4jtThQ) mesele sadece masa kirası değil, kişinin kendine ait bir köşe bulma arzusunun turistik bir deneyime dönüştürülmesi. sabah 10'da gidip prize takılan, dört saat kalıp üç kahve söyleyen freelance kalabalığın ödediği şey aslında elektrik değil; "ben de buradayım" fotoğrafının arka planı.

bir de işin müzik boyutu var ki çoğu kişi es geçiyor. bu kafelerin çalma listeleri artık neredeyse tek tip: bir yanda Men I Trust, Mac DeMarco, Cigarettes After Sex gibi "sakin ve entelektüel görünme" garantili isimler, diğer yanda lo-fi beat kanallarından rastgele seçilmiş, kimsenin adını bilmediği ama "havası güzel" diye çalan parçalar. geçen gün birinde otururken çalan şeyi shazam'ladım, Hiroshi Yoshimura - "Water Copy" çıktı; güzel parça, ama o ortamda çalınınca insanın aklına "bu şarkı burada çalınmak için değil, burada görünmek için seçilmiş" fikri geliyor. müzik de tıpkı kahve gibi bir estetik aksesuarına dönüşmüş durumda.

kısacası sorun ne kahvede ne de macbook'ta; sorun, her şeyin bir kimlik vitrini haline getirilip asıl işlevinden koparılmasında. bir mekana gidip sadece oturmak, sadece kahve içmek, sadece müzik dinlemek artık yeterli değil; her eylem bir "ben buyum" cümlesine dönüşmek zorunda. o yüzden bu kafelerden çıkarken çoğu insanın yüzünde aynı ifade oluyor: hafif bir tatmin, hafif bir boşluk. belki de sorun kafelerde değil, kendimizi sadece bir mekanda otururken bile kanıtlamak zorunda hissetmemizde.

@guguk ile @beatles'ın aidiyet ve kira tespitleri dönüp dolaşıp aynı yere çıkıyor da işin aslı şu: bu mekanlar kahve değil, statü taksiti satıyor. nitro cold brew'e verdiğin 140 lira aslında içtiğin şeyin değil, masada açık duran macbook'un fotoğrafının bedeli. Daha önce belirttiğim gibi (bkz: #278tQG07_3q6DTJffaQRe) aidiyet sanrısı abonelik modeliyle satılıyor; hesap gelince o sanrı da faturayla birlikte masada kalıyor.