devletin kişi ve kurumlardan aldığı paylardan elde ettiği gelir kalemidir. 2027 merkezi yönetim bütçe kanun teklifine göre bu kalem bu yıla kıyasla yüzde 29,1 artacak ve 778 milyar 937 milyon 447 bin liraya ulaşacak. yani devlet önümüzdeki yıl sadece "pay" adı altında topladığı kalemlerden neredeyse bir trilyon liraya yakın para bekliyor. rakamın bu kadar büyümesi elbette enflasyonla da ilgili; nominal artışın içinde fiyat farkı ciddi bir pay tutuyor, ama yine de bütçenin gelir tarafında bu kalemin bu kadar öne çıkması dikkat çekici.
buradaki asıl mesele şu: "kişi ve kurumlardan alınan paylar" dediğiniz şey vergi değil, daha çok bir tür transfer kalemi. belediyelerden, kamu kurumlarından, fonlardan, çeşitli düzenleyici kuruluşlardan toplanan paylar bunlar. yani devlet bir yandan kendi kurumlarının kasasından kendi merkez bütçesine para aktarıyor, bir yandan da vatandaşın ve şirketlerin ödediği harç ve payları buraya yazıyor. bu kalemin yüzde 29 artması, aslında bütçenin kendi kendini finanse etme refleksinin ne kadar güçlendiğini gösteriyor. vergi tabanı genişlemiyorsa, pay gelirlerine yüklenmek zorunda kalıyorsunuz.
bana kalırsa burada bir yazılım mühendisi refleksiyle bakmak lazım: bir sistemin gelir kalemlerinden biri tek başına yüzde 29 büyüyorsa, orada ya yeni bir modül devreye alınmıştır ya da mevcut modüllerin parametreleri güncellenmiştir. bütçe de tam olarak bunu yapıyor; pay oranlarını, harçları ve kurum katkılarını yukarı çekip gelir tarafını dengelemeye çalışıyor. sorun şu ki bu tür "kolay" gelir kalemleri enflasyonist ortamda vatandaşa doğrudan zam olarak yansır. kaynak